Sevval
New member
FORUM • KENTSEL DÖNÜŞÜM • DEPREM GÜVENLİĞİ
[HEADING=1]Riskli Yapı Kararını Kim Verir? Binamızın Güvenli Olup Olmadığını Kim, Nasıl Belirler?[/HEADING]
Bir apartmanda yıllardır oturduğunuzu düşünün. Binanızın dış cephesinde çatlaklar var, bodrum katında beton dökülmeleri görülüyor ve komşularınızdan biri binanın depreme dayanıklı olmadığını söylüyor. Bir başka komşunuz ise yıllardır aynı binada yaşadığını, bugüne kadar hiçbir sorun çıkmadığını belirtiyor. Derken apartman grubunda şu soru gündeme geliyor: Binamız gerçekten riskli mi, yoksa bu sadece bir endişeden mi ibaret?
Türkiye'de özellikle deprem tehlikesinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayanlar için bu soru yalnızca teknik bir mesele değil. Evin değeri, birikimler, ailelerin güvenliği, kiraya çıkma ihtimali ve yıllarca yaşanılan mahalleden ayrılmak gibi pek çok konu bu kararın etrafında şekilleniyor.
Peki, riskli yapı kararını kim verir? Belediye mi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı mı, inşaat mühendisi mi, yoksa apartman sakinlerinin çoğunluğu mu?
Türkiye'de bu sorunun hukuki bir cevabı var. Ancak doğru yanıtı anlayabilmek için teknik inceleme, idari işlem, itiraz hakkı ve kentsel dönüşüm kararlarını birbirinden ayırmak gerekiyor.
[HEADING=1]1. Riskli yapı kararını kim verir?[/HEADING]
Riskli yapı tespitinin temel hukuki dayanağı, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bu kanunun uygulama yönetmeliğidir.
Bu mevzuat kapsamında bir binanın riskli yapı olarak tespit edilmesi için yetkili ve lisanslı kurum veya kuruluşlar tarafından teknik inceleme yapılması gerekir. Yapı maliklerinin başvurusu üzerine hazırlanan rapor, mevzuatta belirtilen idari inceleme sürecinden geçer.
Burada görev dağılımını doğru anlamak önemlidir:
- Yapı malikleri: Riskli yapı tespiti için başvuruda bulunabilir ve gerekli incelemenin yapılmasını sağlayabilir.
- Lisanslı kuruluşlar: Binayı mevzuatta belirlenen teknik esaslara göre inceler ve riskli yapı tespit raporunu hazırlar.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile ilgili taşra birimleri: Raporun incelenmesi ve mevzuat kapsamında gerekli işlemlerin yürütülmesinde görev alır.
- Yetki verilmiş belediyeler ve diğer idareler: Yetkileri çerçevesinde tespit ve uygulama süreçlerinde rol üstlenebilir.
- Tapu müdürlüğü: İlgili idari bildirim üzerine tapu kütüğüne gerekli belirtmeyi işler ve hak sahiplerine tebligat sürecini yürütür.
2024 yılında yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle mevzuattaki kurumsal görev ve tanımlarda da değişiklikler yapılmıştır. Bu nedenle eski tarihli internet yazılarındaki kurum adlarını ve işlem basamaklarını güncel düzenlemelerle karşılaştırmak gerekir.
Kaynaklar: 6306 sayılı Kanun ve ilk uygulama düzenlemesi – Resmî Gazete, 21 Mayıs 2024 tarihli yönetmelik değişikliği – Resmî Gazete.
Buradaki kritik ayrıntı şu: Bir mühendisin binada çatlak görmesiyle bir binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında resmen riskli yapı olarak tespit edilmesi aynı şey değildir. Mühendisin gözlemi önemli bir uyarı olabilir, ancak hukuki sonuç doğuran süreç ilgili mevzuata uygun inceleme ve idari işlemlerle yürür.
Aynı şekilde, apartman sakinlerinin çoğunluğu binanın sağlam olduğuna inansa bile bu inanç teknik tespitin yerine geçmez. Tersi de geçerlidir: Komşuların bir binayı tehlikeli bulması tek başına resmî riskli yapı kararı oluşturmaz.
[HEADING=1]2. Binanın riskli olup olmadığına hangi teknik verilere bakılarak karar verilir?[/HEADING]
Bir binanın riskli yapı olarak değerlendirilmesi, yalnızca dış cephesindeki çatlaklara veya binanın kaç yıllık olduğuna bakılarak yapılmaz. İnceleme, ilgili yönetmelikte yer alan teknik esaslara göre yürütülür.
Binanın yapım sistemi, taşıyıcı elemanları, beton ve donatı özellikleri, mevcut hasarlar ve deprem etkileri altındaki davranışı değerlendirmede önem taşır. Gerekli durumlarda beton numuneleri alınır, donatı özellikleri incelenir ve taşıyıcı sistem hakkında ölçümler yapılır. Bu çalışmaların kapsamı, binanın özelliklerine ve uygulanacak teknik yönteme göre değişebilir.
Örneğin, 1985 yılında yapılmış bir apartman ile 2015 yılında yapılmış bir apartmanı yalnızca yaşlarına bakarak karşılaştırmak doğru olmaz. Eski binanın malzeme kalitesi iyi olabilir; yeni binada ise uygulama hataları bulunabilir. Bununla birlikte, eski yapıların güncel deprem güvenliği açısından ayrıntılı incelenmesi özellikle önemlidir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının riskli yapı sürecine ilişkin açıklamalarında, incelemelerin 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin Ek-2 bölümündeki esaslara göre yapıldığı belirtilmektedir. Resmî süreç açıklaması.
Burada iki yaygın yanılgıya dikkat çekmek istiyorum.
İlk yanılgı, binanın dışarıdan sağlam görünmesinin güvenli olduğu anlamına geldiğini düşünmektir. Taşıyıcı sistemdeki bazı kusurlar dışarıdan fark edilmeyebilir.
İkinci yanılgı ise her çatlağın binanın yıkılacağı anlamına geldiğini sanmaktır. Sıva çatlağı ile taşıyıcı bir kolondaki yapısal hasar aynı şey değildir. Çatlağın yeri, biçimi, genişliği ve zaman içinde değişip değişmediği uzmanlar tarafından değerlendirilmelidir.
Önemli ayrım: Riskli yapı tespiti ile depremden sonra yapılan hasar tespiti farklı amaçlara hizmet eder. Hasar tespiti, gerçekleşmiş bir afetin ardından yapının mevcut durumunu sınıflandırmaya yöneliktir. Riskli yapı tespiti ise 6306 sayılı Kanun kapsamındaki teknik ve hukuki süreci ifade eder. AFAD'ın yayımladığı deprem raporları da yapı güvenliğinde yönetmeliklere uygun tasarımın, doğru uygulamanın ve yerinde teknik değerlendirmenin önemini vurgular. AFAD Kahramanmaraş Depremleri Raporu.
[HEADING=1]3. Apartman sakinlerinden yalnızca bir kişi riskli yapı tespiti isteyebilir mi?[/HEADING]
Apartmanlarda en fazla tartışma yaratan konulardan biri budur.
Diyelim ki 20 daireli bir apartmanda 19 malik binanın incelenmesini istemiyor, ancak bir malik binanın güvenliğinden şüphe ediyor. Diğer maliklerin onayını alması zorunlu mu?
6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti için, genel olarak, maliklerden birinin veya kanuni temsilcisinin başvurusu yeterli olabilir. Bakanlığın İstanbul'daki ilgili biriminin açıkladığı süreçte de maliklerden birinin başvurusu ile tespit talep edilebileceği belirtilmektedir.
Dolayısıyla, apartmandaki herkesin önceden anlaşmasını beklemek gerekmez.
Bu uygulamanın mantığı açıktır: Deprem güvenliği yalnızca çoğunluğun tercihine bırakılabilecek bir konu değildir. Bir binanın teknik açıdan riskli olup olmadığı, komşular arasındaki oylamayla belirlenemez.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Riskli yapı tespitini başlatabilmek ile binanın yeniden yapılmasına ilişkin bütün kararları tek başına verebilmek aynı hak değildir.
Bir malik inceleme sürecini başlatabilse de yıkım sonrasında parselin nasıl değerlendirileceği, yeni binanın hangi şartlarla yapılacağı, müteahhitle hangi sözleşmenin imzalanacağı ve maliklerin hangi haklara sahip olacağı farklı hukuki kurallara tabidir.
Bu ayrımı bilmek, apartman toplantılarında gereksiz çatışmaların önüne geçebilir.
[HEADING=1]4. Riskli yapı kararı çıktıktan sonra itiraz edilebilir mi?[/HEADING]
Evet. Bir binanın riskli yapı olarak tespit edilmesi, maliklerin hiçbir şekilde itiraz edemeyeceği anlamına gelmez.
Bakanlığın açıkladığı süreçte, tespit işlemi hakkında itiraz hakkı ve süresi açıkça belirtilmektedir. Güncel uygulama yönetmeliğinin 7. maddesinde ise itirazın, riskli yapı tespitine ilişkin muhtarlık ilanının son gününden itibaren 15 gün içinde yapılması düzenlenmiştir. Tebligat ve ilan sürecinin somut dosyada nasıl yürütüldüğünün kontrol edilmesi bu nedenle önemlidir.
İtiraz, ilgili müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa ilgili idareye dilekçeyle yapılır. İtirazlar, mevzuatta belirtilen usule göre oluşturulan teknik heyet tarafından değerlendirilir.
Kaynak: 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği, 7. madde ve Bakanlığın riskli yapı süreci açıklaması.
Peki, itiraz ederken nelere dikkat edilmeli?
- Raporun hangi teknik verilere dayandığı incelenmeli.
- Binaya ait proje, ruhsat ve mevcut durum bilgilerindeki olası farklılıklar araştırılmalı.
- Teknik incelemede hata olduğu düşünülüyorsa somut gerekçeler ortaya konulmalı.
- Başvuru ve tebligat tarihleri dikkatle takip edilmeli.
- Gerekli durumlarda yapı güvenliği ve idare hukuku alanlarında uzmanlardan destek alınmalı.
Sadece “Bizim bina sağlam, çünkü 30 yıldır ayakta” demek teknik bir itiraz için yeterli değildir. Bunun yerine raporda kullanılan veriler, numune sonuçları, taşıyıcı sistem değerlendirmesi veya hesaplama yöntemi gibi somut konulara odaklanmak daha anlamlıdır.
Bir diğer önemli konu da süredir. On beş günlük süre kısa görünebilir; ancak hak kaybı yaşanmaması için tebligatın nasıl yapıldığı ve sürenin hangi tarihten başladığı gecikmeden kontrol edilmelidir. Hukuki uyuşmazlık bulunan durumlarda profesyonel destek almak yerinde olur.
[HEADING=1]5. Gerçek hayattan örnek: 6 Şubat 2023 depremleri bize ne gösterdi?[/HEADING]
Türkiye'de yapı güvenliğini konuşurken 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerden bağımsız düşünmek mümkün değil.
[HEADING=1]Riskli Yapı Kararını Kim Verir? Binamızın Güvenli Olup Olmadığını Kim, Nasıl Belirler?[/HEADING]
Bir apartmanda yıllardır oturduğunuzu düşünün. Binanızın dış cephesinde çatlaklar var, bodrum katında beton dökülmeleri görülüyor ve komşularınızdan biri binanın depreme dayanıklı olmadığını söylüyor. Bir başka komşunuz ise yıllardır aynı binada yaşadığını, bugüne kadar hiçbir sorun çıkmadığını belirtiyor. Derken apartman grubunda şu soru gündeme geliyor: Binamız gerçekten riskli mi, yoksa bu sadece bir endişeden mi ibaret?
Türkiye'de özellikle deprem tehlikesinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayanlar için bu soru yalnızca teknik bir mesele değil. Evin değeri, birikimler, ailelerin güvenliği, kiraya çıkma ihtimali ve yıllarca yaşanılan mahalleden ayrılmak gibi pek çok konu bu kararın etrafında şekilleniyor.
Peki, riskli yapı kararını kim verir? Belediye mi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı mı, inşaat mühendisi mi, yoksa apartman sakinlerinin çoğunluğu mu?
Türkiye'de bu sorunun hukuki bir cevabı var. Ancak doğru yanıtı anlayabilmek için teknik inceleme, idari işlem, itiraz hakkı ve kentsel dönüşüm kararlarını birbirinden ayırmak gerekiyor.
[HEADING=1]1. Riskli yapı kararını kim verir?[/HEADING]
Riskli yapı tespitinin temel hukuki dayanağı, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bu kanunun uygulama yönetmeliğidir.
Bu mevzuat kapsamında bir binanın riskli yapı olarak tespit edilmesi için yetkili ve lisanslı kurum veya kuruluşlar tarafından teknik inceleme yapılması gerekir. Yapı maliklerinin başvurusu üzerine hazırlanan rapor, mevzuatta belirtilen idari inceleme sürecinden geçer.
Burada görev dağılımını doğru anlamak önemlidir:
- Yapı malikleri: Riskli yapı tespiti için başvuruda bulunabilir ve gerekli incelemenin yapılmasını sağlayabilir.
- Lisanslı kuruluşlar: Binayı mevzuatta belirlenen teknik esaslara göre inceler ve riskli yapı tespit raporunu hazırlar.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile ilgili taşra birimleri: Raporun incelenmesi ve mevzuat kapsamında gerekli işlemlerin yürütülmesinde görev alır.
- Yetki verilmiş belediyeler ve diğer idareler: Yetkileri çerçevesinde tespit ve uygulama süreçlerinde rol üstlenebilir.
- Tapu müdürlüğü: İlgili idari bildirim üzerine tapu kütüğüne gerekli belirtmeyi işler ve hak sahiplerine tebligat sürecini yürütür.
2024 yılında yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle mevzuattaki kurumsal görev ve tanımlarda da değişiklikler yapılmıştır. Bu nedenle eski tarihli internet yazılarındaki kurum adlarını ve işlem basamaklarını güncel düzenlemelerle karşılaştırmak gerekir.
Kaynaklar: 6306 sayılı Kanun ve ilk uygulama düzenlemesi – Resmî Gazete, 21 Mayıs 2024 tarihli yönetmelik değişikliği – Resmî Gazete.
Buradaki kritik ayrıntı şu: Bir mühendisin binada çatlak görmesiyle bir binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında resmen riskli yapı olarak tespit edilmesi aynı şey değildir. Mühendisin gözlemi önemli bir uyarı olabilir, ancak hukuki sonuç doğuran süreç ilgili mevzuata uygun inceleme ve idari işlemlerle yürür.
Aynı şekilde, apartman sakinlerinin çoğunluğu binanın sağlam olduğuna inansa bile bu inanç teknik tespitin yerine geçmez. Tersi de geçerlidir: Komşuların bir binayı tehlikeli bulması tek başına resmî riskli yapı kararı oluşturmaz.
[HEADING=1]2. Binanın riskli olup olmadığına hangi teknik verilere bakılarak karar verilir?[/HEADING]
Bir binanın riskli yapı olarak değerlendirilmesi, yalnızca dış cephesindeki çatlaklara veya binanın kaç yıllık olduğuna bakılarak yapılmaz. İnceleme, ilgili yönetmelikte yer alan teknik esaslara göre yürütülür.
Binanın yapım sistemi, taşıyıcı elemanları, beton ve donatı özellikleri, mevcut hasarlar ve deprem etkileri altındaki davranışı değerlendirmede önem taşır. Gerekli durumlarda beton numuneleri alınır, donatı özellikleri incelenir ve taşıyıcı sistem hakkında ölçümler yapılır. Bu çalışmaların kapsamı, binanın özelliklerine ve uygulanacak teknik yönteme göre değişebilir.
Örneğin, 1985 yılında yapılmış bir apartman ile 2015 yılında yapılmış bir apartmanı yalnızca yaşlarına bakarak karşılaştırmak doğru olmaz. Eski binanın malzeme kalitesi iyi olabilir; yeni binada ise uygulama hataları bulunabilir. Bununla birlikte, eski yapıların güncel deprem güvenliği açısından ayrıntılı incelenmesi özellikle önemlidir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının riskli yapı sürecine ilişkin açıklamalarında, incelemelerin 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin Ek-2 bölümündeki esaslara göre yapıldığı belirtilmektedir. Resmî süreç açıklaması.
Burada iki yaygın yanılgıya dikkat çekmek istiyorum.
İlk yanılgı, binanın dışarıdan sağlam görünmesinin güvenli olduğu anlamına geldiğini düşünmektir. Taşıyıcı sistemdeki bazı kusurlar dışarıdan fark edilmeyebilir.
İkinci yanılgı ise her çatlağın binanın yıkılacağı anlamına geldiğini sanmaktır. Sıva çatlağı ile taşıyıcı bir kolondaki yapısal hasar aynı şey değildir. Çatlağın yeri, biçimi, genişliği ve zaman içinde değişip değişmediği uzmanlar tarafından değerlendirilmelidir.
Önemli ayrım: Riskli yapı tespiti ile depremden sonra yapılan hasar tespiti farklı amaçlara hizmet eder. Hasar tespiti, gerçekleşmiş bir afetin ardından yapının mevcut durumunu sınıflandırmaya yöneliktir. Riskli yapı tespiti ise 6306 sayılı Kanun kapsamındaki teknik ve hukuki süreci ifade eder. AFAD'ın yayımladığı deprem raporları da yapı güvenliğinde yönetmeliklere uygun tasarımın, doğru uygulamanın ve yerinde teknik değerlendirmenin önemini vurgular. AFAD Kahramanmaraş Depremleri Raporu.
[HEADING=1]3. Apartman sakinlerinden yalnızca bir kişi riskli yapı tespiti isteyebilir mi?[/HEADING]
Apartmanlarda en fazla tartışma yaratan konulardan biri budur.
Diyelim ki 20 daireli bir apartmanda 19 malik binanın incelenmesini istemiyor, ancak bir malik binanın güvenliğinden şüphe ediyor. Diğer maliklerin onayını alması zorunlu mu?
6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti için, genel olarak, maliklerden birinin veya kanuni temsilcisinin başvurusu yeterli olabilir. Bakanlığın İstanbul'daki ilgili biriminin açıkladığı süreçte de maliklerden birinin başvurusu ile tespit talep edilebileceği belirtilmektedir.
Dolayısıyla, apartmandaki herkesin önceden anlaşmasını beklemek gerekmez.
Bu uygulamanın mantığı açıktır: Deprem güvenliği yalnızca çoğunluğun tercihine bırakılabilecek bir konu değildir. Bir binanın teknik açıdan riskli olup olmadığı, komşular arasındaki oylamayla belirlenemez.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Riskli yapı tespitini başlatabilmek ile binanın yeniden yapılmasına ilişkin bütün kararları tek başına verebilmek aynı hak değildir.
Bir malik inceleme sürecini başlatabilse de yıkım sonrasında parselin nasıl değerlendirileceği, yeni binanın hangi şartlarla yapılacağı, müteahhitle hangi sözleşmenin imzalanacağı ve maliklerin hangi haklara sahip olacağı farklı hukuki kurallara tabidir.
Bu ayrımı bilmek, apartman toplantılarında gereksiz çatışmaların önüne geçebilir.
[HEADING=1]4. Riskli yapı kararı çıktıktan sonra itiraz edilebilir mi?[/HEADING]
Evet. Bir binanın riskli yapı olarak tespit edilmesi, maliklerin hiçbir şekilde itiraz edemeyeceği anlamına gelmez.
Bakanlığın açıkladığı süreçte, tespit işlemi hakkında itiraz hakkı ve süresi açıkça belirtilmektedir. Güncel uygulama yönetmeliğinin 7. maddesinde ise itirazın, riskli yapı tespitine ilişkin muhtarlık ilanının son gününden itibaren 15 gün içinde yapılması düzenlenmiştir. Tebligat ve ilan sürecinin somut dosyada nasıl yürütüldüğünün kontrol edilmesi bu nedenle önemlidir.
İtiraz, ilgili müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa ilgili idareye dilekçeyle yapılır. İtirazlar, mevzuatta belirtilen usule göre oluşturulan teknik heyet tarafından değerlendirilir.
Kaynak: 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği, 7. madde ve Bakanlığın riskli yapı süreci açıklaması.
Peki, itiraz ederken nelere dikkat edilmeli?
- Raporun hangi teknik verilere dayandığı incelenmeli.
- Binaya ait proje, ruhsat ve mevcut durum bilgilerindeki olası farklılıklar araştırılmalı.
- Teknik incelemede hata olduğu düşünülüyorsa somut gerekçeler ortaya konulmalı.
- Başvuru ve tebligat tarihleri dikkatle takip edilmeli.
- Gerekli durumlarda yapı güvenliği ve idare hukuku alanlarında uzmanlardan destek alınmalı.
Sadece “Bizim bina sağlam, çünkü 30 yıldır ayakta” demek teknik bir itiraz için yeterli değildir. Bunun yerine raporda kullanılan veriler, numune sonuçları, taşıyıcı sistem değerlendirmesi veya hesaplama yöntemi gibi somut konulara odaklanmak daha anlamlıdır.
Bir diğer önemli konu da süredir. On beş günlük süre kısa görünebilir; ancak hak kaybı yaşanmaması için tebligatın nasıl yapıldığı ve sürenin hangi tarihten başladığı gecikmeden kontrol edilmelidir. Hukuki uyuşmazlık bulunan durumlarda profesyonel destek almak yerinde olur.
[HEADING=1]5. Gerçek hayattan örnek: 6 Şubat 2023 depremleri bize ne gösterdi?[/HEADING]
Türkiye'de yapı güvenliğini konuşurken 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerden bağımsız düşünmek mümkün değil.