Sevval
New member
Pamuk Küspesi Kuru Verilir mi? Gelecekte Hayvan Beslemede Nereye Gidecek?
Pamuk küspesiyle ilgili forumlarda en çok karşılaştığım sorulardan biri şu oluyor: “Pamuk küspesi hayvana kuru olarak doğrudan verilir mi, yoksa mutlaka ıslatmak veya başka bir yemle karıştırmak gerekir mi?” İlk bakışta basit bir soru gibi görünse de aslında hayvanın türü, yaşı, küspenin üretim yöntemi, protein ve lif oranı, serbest gossipol düzeyi ve rasyonun tamamı işin içine giriyor.
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: “kuru vermek” ile “tek başına ve sınırsız vermek” aynı şey değil. Pamuk tohumu küspesi zaten kuru bir yem hammaddesi olarak üretiliyor ve Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yem maddeleri kataloğunda farklı pamuk tohumu küspesi türleri tanımlanıyor. Bunlar arasında kısmen kabuğu ayrılmış pamuk tohumu küspesi ve ekspeller küspesi gibi ürünler bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı
Dolayısıyla uygun kalitedeki pamuk küspesi, özellikle yetişkin geviş getiren hayvanların rasyonuna kuru olarak katılabilir. Fakat “her hayvana, her miktarda, doğrudan kuru verilir” şeklinde genel bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Pamuk Küspesi Kuru Verilir mi?
Kısa cevap: Evet, uygun ürün ve uygun hayvan için kuru verilebilir.
Pamuk tohumu küspesi, yağın pamuk tohumundan ayrılması sonucunda ortaya çıkan protein bakımından zengin bir yan üründür. FAO ve INRAE-CIRAD-AFZ kaynaklı Feedipedia verilerine göre pamuk küspesi özellikle yetişkin ruminantlarda önemli bir protein kaynağı olarak kullanılmaktadır. Ancak ürünün besin değeri üretim işlemine ve kabuk ayrılma derecesine göre ciddi şekilde değişebilir. feedipedia.org+1
Bu nedenle kovadan alıp doğrudan hayvanın önüne koymak yerine şu soruların cevaplanması daha önemlidir:
- Küspenin ham protein oranı nedir?
- Ham selüloz oranı ne kadar?
- Kalan yağ miktarı nedir?
- Serbest gossipol düzeyi ölçülmüş mü?
- Ürün küflü veya bozulmuş mu?
- Hangi hayvan için kullanılacak?
- Hayvanın mevcut rasyonunda başka protein kaynakları var mı?
Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı yem maddeleri kataloğunda pamuk tohumu küspesi için ham protein, ham selüloz ve ham yağ gibi bileşenlerin dikkate alınması gerektiği görülüyor. Tarım ve Orman Bakanlığı
Yani mesele yalnızca “kuru mu, yaş mı?” sorusu değil. Asıl mesele kuru ürünün güvenli ve dengeli bir rasyon içerisinde nasıl kullanılacağıdır.
Islatmak Şart mı?
Benim bu konuda kişisel çiftlik deneyimim yok; bu nedenle “ben yıllardır böyle yapıyorum” şeklinde kişisel bir saha deneyimi iddiasında bulunmak doğru olmaz. Bunun yerine Bakanlık kaynakları ve hayvan besleme literatüründeki bilgiler üzerinden değerlendirmek daha sağlıklı.
Mevcut kaynaklarda pamuk küspesinin yetişkin sığırlara mutlaka suyla ıslatılarak verilmesi gerektiğine dair genel bir zorunluluk bulunmuyor. Pamuk küspesi esasen kuru yem maddesi olarak rasyona dahil edilebiliyor.
Bununla birlikte bazı yetiştiriciler kuru küspenin yem tüketimini kolaylaştırmak, tozlanmayı azaltmak veya diğer yemlerle homojen karışmasını sağlamak amacıyla farklı uygulamalar yapabiliyor. Burada ıslatma işleminin gossipol sorununu ortadan kaldıran bir yöntem olmadığı özellikle bilinmeli.
FAO'nun yem güvenliği kaynaklarında pamuk küspesindeki temel risklerden biri serbest gossipol olarak belirtiliyor. İşleme sırasında gossipolün bir bölümü proteine bağlanabiliyor ve bağlı form serbest forma göre daha az zararlı hale geliyor; ancak ürünün işleme yöntemi ve serbest gossipol miktarı önemini koruyor. FAOHome+1
Asıl Konu: Gossipol
Pamuk küspesi konuşulurken bence “kuru verilir mi?” sorusundan önce “hangi pamuk küspesi?” sorusunun sorulması gerekiyor.
Bunun nedeni gossipol.
Gossipol, pamuk bitkisinde doğal olarak bulunan bir bileşik ve özellikle serbest formu hayvan beslemede dikkat edilmesi gereken bir unsurdur. FAO, serbest gossipolün toksik form olduğunu ve yüksek maruziyetin çeşitli hayvanlarda ciddi sorunlara yol açabileceğini belirtiyor. FAOHome
Yetişkin sığırlar gossipole birçok monogastrik hayvana kıyasla daha toleranslıdır. Bunun temel nedenlerinden biri rumen mikroorganizmalarının gossipolün etkisini azaltabilmesidir. Ancak bu durum “gossipol sığıra zarar vermez” anlamına gelmez. Özellikle genç hayvanlarda ve üreme performansının önem taşıdığı hayvanlarda daha dikkatli olunması gerekiyor. Feedipedia da pamuk küspesinin özellikle yetişkin ruminantlarda kullanılmasını, gossipol miktarının ise kullanım kararında dikkate alınmasını vurguluyor. feedipedia.org
Bu nedenle kuru vermek ile güvenli vermek arasında doğrudan bir eşitlik kurmamak gerekiyor.
Süt İneklerinde Durum Nasıl?
Süt sığırlarında pamuk küspesi, özellikle protein ihtiyacının yüksek olduğu rasyonlarda değerlendirilebilen bir hammaddedir. Türkiye'deki Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarında da pamuk tohumu küspesi yüksek protein içeren kesif yem maddeleri arasında sayılıyor. Ancak aynı kaynak, gossipol nedeniyle belirli ölçülerde kullanılmasına dikkat çekiyor ve yüksek miktarların süt yağı ile sindirim sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine değiniyor. Isparta Tarım ve Orman Müdürlüğü
Burada yine “günde şu kadar kilogram kesinlikle verilir” yaklaşımından kaçınmak gerekiyor. Çünkü 500 kilogramlık bir süt ineğinin rasyonu ile 700 kilogramlık yüksek verimli bir ineğin rasyonu aynı değildir.
Ayrıca pamuk küspesinin protein miktarı da ürünler arasında değişebilir. Feedipedia, kabuğu ayrılmamış ürünlerde protein oranının daha düşük, tamamen kabuğu ayrılmış ürünlerde ise daha yüksek olabileceğini bildiriyor. feedipedia.org
Dolayısıyla fiyat karşılaştırırken yalnızca “çuval kaç lira?” diye bakmak yerine kilogram başına kullanılabilir protein maliyetini hesaplamak gelecekte daha da önemli hale gelecek.
Koyun ve Keçilerde Kuru Pamuk Küspesi
Koyun ve keçiler de ruminant olduğu için pamuk küspesinin değerlendirilmesi mümkündür. Nitekim Tarım ve Orman Bakanlığı'nın keçi yetiştiriciliği kaynaklarında, süt keçileri için hazırlanabilecek örnek karma yemlerde pamuk tohumu küspesine de yer veriliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı
Fakat burada da yaş, canlı ağırlık, gebelik, laktasyon ve toplam rasyon dikkate alınmalı.
Özellikle kuzu, oğlak ve diğer genç ruminantlarda yetişkin hayvanlara bakarak aynı uygulamayı yapmak doğru değildir. FAO kaynakları genç ruminantların gossipole karşı daha hassas olabileceğine dikkat çekiyor. FAOHome+1
Bu yüzden forumlarda “Benim koyuna iyi geldi, sen de aynısını yap” şeklindeki tavsiyeler yerine yem analizine ve hayvanın durumuna dayanan öneriler daha güvenilir olacaktır.
Gelecekte Pamuk Küspesine İlgi Neden Artabilir?
Burada geleceğe yönelik daha ilginç bir konu ortaya çıkıyor.
Dünya genelinde yem sektörünün protein kaynaklarına olan ihtiyacı devam ediyor. Türkiye açısından da yağlı tohumlar ve bunların yan ürünleri stratejik önem taşıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Yem Sektör Politika Belgesi'nde 2018/2019 ve 2019 verileri üzerinden yapılan değerlendirmede pamuk tohumu küspesinin yurtiçi kendine yeterlilik oranı yaklaşık %98 olarak gösterilmişti. Aynı tabloda soya küspesinde yeterlilik oranının çok daha düşük olduğu görülüyordu. Tarım ve Orman Bakanlığı
Pamuk küspesiyle ilgili forumlarda en çok karşılaştığım sorulardan biri şu oluyor: “Pamuk küspesi hayvana kuru olarak doğrudan verilir mi, yoksa mutlaka ıslatmak veya başka bir yemle karıştırmak gerekir mi?” İlk bakışta basit bir soru gibi görünse de aslında hayvanın türü, yaşı, küspenin üretim yöntemi, protein ve lif oranı, serbest gossipol düzeyi ve rasyonun tamamı işin içine giriyor.
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: “kuru vermek” ile “tek başına ve sınırsız vermek” aynı şey değil. Pamuk tohumu küspesi zaten kuru bir yem hammaddesi olarak üretiliyor ve Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yem maddeleri kataloğunda farklı pamuk tohumu küspesi türleri tanımlanıyor. Bunlar arasında kısmen kabuğu ayrılmış pamuk tohumu küspesi ve ekspeller küspesi gibi ürünler bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı
Dolayısıyla uygun kalitedeki pamuk küspesi, özellikle yetişkin geviş getiren hayvanların rasyonuna kuru olarak katılabilir. Fakat “her hayvana, her miktarda, doğrudan kuru verilir” şeklinde genel bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Pamuk Küspesi Kuru Verilir mi?
Kısa cevap: Evet, uygun ürün ve uygun hayvan için kuru verilebilir.
Pamuk tohumu küspesi, yağın pamuk tohumundan ayrılması sonucunda ortaya çıkan protein bakımından zengin bir yan üründür. FAO ve INRAE-CIRAD-AFZ kaynaklı Feedipedia verilerine göre pamuk küspesi özellikle yetişkin ruminantlarda önemli bir protein kaynağı olarak kullanılmaktadır. Ancak ürünün besin değeri üretim işlemine ve kabuk ayrılma derecesine göre ciddi şekilde değişebilir. feedipedia.org+1
Bu nedenle kovadan alıp doğrudan hayvanın önüne koymak yerine şu soruların cevaplanması daha önemlidir:
- Küspenin ham protein oranı nedir?
- Ham selüloz oranı ne kadar?
- Kalan yağ miktarı nedir?
- Serbest gossipol düzeyi ölçülmüş mü?
- Ürün küflü veya bozulmuş mu?
- Hangi hayvan için kullanılacak?
- Hayvanın mevcut rasyonunda başka protein kaynakları var mı?
Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı yem maddeleri kataloğunda pamuk tohumu küspesi için ham protein, ham selüloz ve ham yağ gibi bileşenlerin dikkate alınması gerektiği görülüyor. Tarım ve Orman Bakanlığı
Yani mesele yalnızca “kuru mu, yaş mı?” sorusu değil. Asıl mesele kuru ürünün güvenli ve dengeli bir rasyon içerisinde nasıl kullanılacağıdır.
Islatmak Şart mı?
Benim bu konuda kişisel çiftlik deneyimim yok; bu nedenle “ben yıllardır böyle yapıyorum” şeklinde kişisel bir saha deneyimi iddiasında bulunmak doğru olmaz. Bunun yerine Bakanlık kaynakları ve hayvan besleme literatüründeki bilgiler üzerinden değerlendirmek daha sağlıklı.
Mevcut kaynaklarda pamuk küspesinin yetişkin sığırlara mutlaka suyla ıslatılarak verilmesi gerektiğine dair genel bir zorunluluk bulunmuyor. Pamuk küspesi esasen kuru yem maddesi olarak rasyona dahil edilebiliyor.
Bununla birlikte bazı yetiştiriciler kuru küspenin yem tüketimini kolaylaştırmak, tozlanmayı azaltmak veya diğer yemlerle homojen karışmasını sağlamak amacıyla farklı uygulamalar yapabiliyor. Burada ıslatma işleminin gossipol sorununu ortadan kaldıran bir yöntem olmadığı özellikle bilinmeli.
FAO'nun yem güvenliği kaynaklarında pamuk küspesindeki temel risklerden biri serbest gossipol olarak belirtiliyor. İşleme sırasında gossipolün bir bölümü proteine bağlanabiliyor ve bağlı form serbest forma göre daha az zararlı hale geliyor; ancak ürünün işleme yöntemi ve serbest gossipol miktarı önemini koruyor. FAOHome+1
Asıl Konu: Gossipol
Pamuk küspesi konuşulurken bence “kuru verilir mi?” sorusundan önce “hangi pamuk küspesi?” sorusunun sorulması gerekiyor.
Bunun nedeni gossipol.
Gossipol, pamuk bitkisinde doğal olarak bulunan bir bileşik ve özellikle serbest formu hayvan beslemede dikkat edilmesi gereken bir unsurdur. FAO, serbest gossipolün toksik form olduğunu ve yüksek maruziyetin çeşitli hayvanlarda ciddi sorunlara yol açabileceğini belirtiyor. FAOHome
Yetişkin sığırlar gossipole birçok monogastrik hayvana kıyasla daha toleranslıdır. Bunun temel nedenlerinden biri rumen mikroorganizmalarının gossipolün etkisini azaltabilmesidir. Ancak bu durum “gossipol sığıra zarar vermez” anlamına gelmez. Özellikle genç hayvanlarda ve üreme performansının önem taşıdığı hayvanlarda daha dikkatli olunması gerekiyor. Feedipedia da pamuk küspesinin özellikle yetişkin ruminantlarda kullanılmasını, gossipol miktarının ise kullanım kararında dikkate alınmasını vurguluyor. feedipedia.org
Bu nedenle kuru vermek ile güvenli vermek arasında doğrudan bir eşitlik kurmamak gerekiyor.
Süt İneklerinde Durum Nasıl?
Süt sığırlarında pamuk küspesi, özellikle protein ihtiyacının yüksek olduğu rasyonlarda değerlendirilebilen bir hammaddedir. Türkiye'deki Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarında da pamuk tohumu küspesi yüksek protein içeren kesif yem maddeleri arasında sayılıyor. Ancak aynı kaynak, gossipol nedeniyle belirli ölçülerde kullanılmasına dikkat çekiyor ve yüksek miktarların süt yağı ile sindirim sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine değiniyor. Isparta Tarım ve Orman Müdürlüğü
Burada yine “günde şu kadar kilogram kesinlikle verilir” yaklaşımından kaçınmak gerekiyor. Çünkü 500 kilogramlık bir süt ineğinin rasyonu ile 700 kilogramlık yüksek verimli bir ineğin rasyonu aynı değildir.
Ayrıca pamuk küspesinin protein miktarı da ürünler arasında değişebilir. Feedipedia, kabuğu ayrılmamış ürünlerde protein oranının daha düşük, tamamen kabuğu ayrılmış ürünlerde ise daha yüksek olabileceğini bildiriyor. feedipedia.org
Dolayısıyla fiyat karşılaştırırken yalnızca “çuval kaç lira?” diye bakmak yerine kilogram başına kullanılabilir protein maliyetini hesaplamak gelecekte daha da önemli hale gelecek.
Koyun ve Keçilerde Kuru Pamuk Küspesi
Koyun ve keçiler de ruminant olduğu için pamuk küspesinin değerlendirilmesi mümkündür. Nitekim Tarım ve Orman Bakanlığı'nın keçi yetiştiriciliği kaynaklarında, süt keçileri için hazırlanabilecek örnek karma yemlerde pamuk tohumu küspesine de yer veriliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı
Fakat burada da yaş, canlı ağırlık, gebelik, laktasyon ve toplam rasyon dikkate alınmalı.
Özellikle kuzu, oğlak ve diğer genç ruminantlarda yetişkin hayvanlara bakarak aynı uygulamayı yapmak doğru değildir. FAO kaynakları genç ruminantların gossipole karşı daha hassas olabileceğine dikkat çekiyor. FAOHome+1
Bu yüzden forumlarda “Benim koyuna iyi geldi, sen de aynısını yap” şeklindeki tavsiyeler yerine yem analizine ve hayvanın durumuna dayanan öneriler daha güvenilir olacaktır.
Gelecekte Pamuk Küspesine İlgi Neden Artabilir?
Burada geleceğe yönelik daha ilginç bir konu ortaya çıkıyor.
Dünya genelinde yem sektörünün protein kaynaklarına olan ihtiyacı devam ediyor. Türkiye açısından da yağlı tohumlar ve bunların yan ürünleri stratejik önem taşıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Yem Sektör Politika Belgesi'nde 2018/2019 ve 2019 verileri üzerinden yapılan değerlendirmede pamuk tohumu küspesinin yurtiçi kendine yeterlilik oranı yaklaşık %98 olarak gösterilmişti. Aynı tabloda soya küspesinde yeterlilik oranının çok daha düşük olduğu görülüyordu. Tarım ve Orman Bakanlığı